โครงการในพระราชดำริฯ ด้านดาราศาสตร์
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสนพระทัยในวิชาดาราศาสตร์และทรงตระหนักว่าดาราศาสตร์เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้าง "สังคมแห่งการเรียนรู้" พระองค์จึงทรงมีพระมหากรุณาธิคุณรับโครงการของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) เป็นโครงการในพระราชดำริ โดยมีรายละเอียดดังนี้:
1. โครงการหลักในพระราชดำริ
หลังจากจัดตั้ง NARIT ในปี พ.ศ. 2551 พระองค์ทรงรับ 2 โครงการสำคัญไว้ในพระราชดำริ ได้แก่:
- โครงการหอดูดาวแห่งชาติ: สร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ในศุภมงคลวารเฉลิมพระชนมายุ 80 พรรษา
- โครงการหอดูดาวภูมิภาคสำหรับประชาชน: สร้างขึ้นเพื่อกระจายโอกาสการเรียนรู้สู่ภูมิภาคต่างๆ
2. หอดูดาวภูมิภาคสำหรับประชาชน
พระราชทานนามว่า "หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา" ตามด้วยชื่อจังหวัดที่ตั้ง ปัจจุบันมีพิกัดในภูมิภาคต่างๆ ดังนี้:
- ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: นครราชสีมา
- ภาคตะวันออก: ฉะเชิงเทรา
- ภาคใต้: สงขลา
- ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง: ขอนแก่น
- ภาคเหนือ: พิษณุโลก
3. ความร่วมมือระหว่างประเทศ
ทรงมีพระราชดำริให้สร้างความร่วมมือกับองค์กรดาราศาสตร์ในต่างประเทศ เพื่อยกระดับสถานภาพของไทยสู่ความเป็นผู้นำด้านดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ ตัวอย่างหน่วยงานพันธมิตร ได้แก่:
- สาธารณรัฐประชาชนจีน: หอดูดาวแห่งชาติยูนนาน, หอดูดาวเกาเหมยกู่, หอสังเกตการณ์การนิวทริโนเจียงเหมิน
- เกาหลีใต้: สถาบันดาราศาสตร์และฟิสิกส์อวกาศเกาหลี
- ชิลี: หอดูดาวพารานัล, หอดูดาวเซอร์โร โทโลโล อินเทอร์อเมริกัน
วิสัยทัศน์: โครงการเหล่านี้เกิดจากวิสัยทัศน์อันกว้างไกลในการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน และสร้างแรงบันดาลใจแก่ประชาชนทุกเพศทุกวัย